Po raz pierwszy po polsku!

6 min. czytania

W zalewie reportaży zajmujących się poważnymi, ciężkimi tematami, antologia Dziobak literatury jest niczym ożywczy wiatr

Nie oznacza to, że te teksty są błahe lub nieważne. Ich autorom udało się po prostu wyłuskać z rzeczywistości detale, które opowiadają o ludziach i społeczeństwie w sposób nieprzytłaczający czytelnika wizją upadającego świata.

Mariusz Szczygieł, autor posłowia w tej książce, pisze, że celem reportażu latynoamerykańskiego jest dostrzeżenie niezwykłości w tym, co zwykłe. Trudno się z tym nie zgodzić. Dostajemy teksty mówiące o, zdawałoby się, mało ważnych sprawach. O inca coli: peruwiańskim napoju „w kolorze sików i smaku gumy do żucia”, który jest w swojej ojczyźnie popularniejszy od coca-coli. O krześle, na którym siedział Che Guevara, zanim został zastrzelony w boliwijskiej wiosce. Czy o Garcíi Márquezie, którego portret autor napisał na podstawie rozmów z jego stomatologiem.

Dziennikarze z Ameryki Łacińskiej wykształcili cenną zdolność. Potrafią dostrzec w sytuacjach i tematach banalnych okazję do opowiedzenia historii, które choć mają w sobie lekkość, równocześnie cechują się unikalnością i uniwersalizmem.

Książka ta idzie więc pod prąd stereotypom. Czyż bowiem, myśląc o Ameryce Środkowej i Południowej, nie wyobrażamy sobie od razu gangów narkotykowych? Nierówności społecznych? Dyskryminacji kobiet, przemocy, biedy? Tymczasem tematy te pojawiają się w tych reportażach, ale gdzieś w tle. Nie są głównymi wątkami (poza wstrząsającym tekście o autobusie podpalonym przez członków gangu). Spora w tym zasługa Beaty Szady, redaktorki Dziobaka. Przygotowując wydanie, zdecydowała się bowiem wybrać teksty mniej oczywiste.

Myśl przewodnią w trakcie kompilowania zbioru zaczerpnęłam z kultowego czasopisma reporterskiego „Etiqueta Negra”: skupiać się na pozytywach, łamać schematy, wprowadzać świeżość, intrygować, operować banałem, który prowadzi do głębi” – wyjaśnia we wstępie.

I dodaje:

Autorzy w tej antologii skupiają się na pozytywach, a jeżeli nawet poruszają trudne tematy, robią to w sposób prosty, czasami nawet humorystyczny. Taki jest reportaż latynoamerykański – cechuje go niesamowita lekkość bytu. Broni się przed przegadaniem, raczej bywa oszczędny w formie.

Dla polskiego czytelnika, przyzwyczajonego do „polskiej szkoły reportażu” promującej mocno literacki styl – oszczędność środków stosowana przez latynoskich autorów może być zaskakująca.

Sprawdza się ona jednak wyśmienicie. Proste, ale uważnie skomponowane teksty z łatwością chwytają uwagę czytającego. Co ciekawe, Szczygieł – stając w posłowiu trochę w opozycji do słów redaktorki – nie zgadza się, że te teksty są minimalistyczne. Uważa, że reporterzy latynoscy mają upodobanie do długich, niemal niekończących się zdań. Ocena, kto ma tu rację, należy do czytelnika.

Mocną stroną wydania są przygotowane przez autorkę antologii wstępy poprzedzające każdy rozdział. Nadają one kontekstu tematom, ukazując szczegóły, które dla polskich czytelników mogą być nieznane. Większość z nas nigdy nie słyszała na przykład o gazecie „Etiqueta Negra”. Przez lata publikowała reportaże ważkie, ale zupełnie ignorujące „złe wiadomości”. Magazyn nie zajmował się polityką, wojną, ani problemami społecznymi. Jego redaktor, Villanueva Chang, unikał takich historii świadomie, bo uważa, że dziennikarstwo wcale nie musi zamykać się w getcie złych wiadomości. “Etiqueta Negra” wynajdywała własne historie. Przyglądała się im wnikliwie, próbując spojrzeć na bohatera lub na temat od innej strony, nieco na opak.

Dziobak literatury – pierwsza w Polsce antologia reportaży latynoamerykańskich – daje nam okazję tego typu teksty poznać.


DZIOBAK LITERATURY

Antologia reportaży latynoamerykańskich pod redakcją Beaty Szady

Dowody na Istnienie

Warszawa 2021


Zapisz się na nasz biuletyn z poleceniami kulturalnymi, wskazówkami dotyczącymi podróży i miejsc oraz podsumowujący najważniejsze wydarzenia na świecie, tak żebyś nie przegapił niczego, co ważne.

Redakcja

Travel Magazine to kreatywny i kulturalny magazyn o świecie. Podróżowanie jest jedną z form opowiadania.

Dodaj komentarz

Your email address will not be published.